Kaarsvet: soorten, toepassingen en wat je met restjes kunt doen

Kaarsvet is het materiaal waaruit een kaars bestaat. Het smelt door de warmte van de vlam en wordt via de lont naar boven gezogen. Kaarsvet kan onder meer gemaakt zijn van paraffine, bijenwas of plantaardige was. Welke soort het beste is, hangt af van de kaars die je wilt maken en van je voorkeur voor geur, uiterlijk en grondstof.

Je kunt kaarsenwas kopen in blokken, korrels of pastilles. Ook restjes van oude kaarsen kun je soms opnieuw gebruiken. Gemorst vet verwijder je meestal door het eerst hard te laten worden.

Waar is kaarsvet van gemaakt?

De naam kaarsvet betekent niet dat er altijd dierlijk vet in zit. Veel kaarsen zijn gemaakt van was die uit aardolie, planten of bijen afkomstig is. Er bestaan ook mengsels van verschillende soorten. Die worden gebruikt om bijvoorbeeld de hardheid of de manier van branden te veranderen.

• Paraffine: een was die uit aardolie wordt gewonnen. Paraffine is goed verkrijgbaar en vaak betaalbaar. Het nadeel is dat aardolie een fossiele grondstof is.
• Sojawas: plantaardige was gemaakt van sojaolie. Sojawas wordt vaak gebruikt voor kaarsen in een pot. Sommige mengsels zijn zacht en daardoor minder geschikt voor losse kaarsen.
• Bijenwas: was die door bijen wordt gemaakt. De natuurlijke kleur varieert van licht tot geelbruin en de was heeft een herkenbare, zachte geur. Bijenwas is meestal duurder dan paraffine.
• Stearine: een stof die uit vetten wordt gewonnen, vaak uit plantaardige oliën. Stearine wordt gebruikt voor stevige kaarsen en komt ook in mengsels met andere wassen voor.
• Koolzaadwas: plantaardige was gemaakt van koolzaadolie. Je vindt deze was onder meer voor kaarsen in een houder. De eigenschappen verschillen per mengsel.

Een kaars kan ook kleurstoffen of geurstoffen bevatten. Aan de buitenkant is niet altijd te zien welke was precies is gebruikt.

Welke soort kaarsvet is het beste?

Er is geen soort die voor elke toepassing het beste is. Wil je een kaars in een pot gieten, dan is was voor potkaarsen een logische keuze. Wil je een kaars maken die zelfstandig staat, dan heb je een harder mengsel nodig dat geschikt is voor een mal.

Paraffine is handig als je betaalbare was zoekt die in verschillende vormen verkrijgbaar is. Bijenwas past als je de natuurlijke kleur en geur mooi vindt. Plantaardige was is een optie als je liever geen grondstof uit aardolie gebruikt, maar plantaardig betekent niet automatisch dat iedere was dezelfde eigenschappen of herkomst heeft.

Ook de lont maakt verschil. Een te kleine lont kan een smalle tunnel in de kaars laten ontstaan. Een te grote lont kan een hoge vlam en roet geven. Kies een lont die past bij de soort was en de doorsnede van je kaars.

Kaarsvet kopen voor zelfgemaakte kaarsen

Kaarsenwas is verkrijgbaar bij hobbywinkels en winkels die spullen voor kaarsen maken verkopen. Korrels en pastilles zijn makkelijk af te meten. Een blok moet je vaak eerst in kleinere stukken verdelen voordat het gelijkmatig smelt.

Op de verpakking staat meestal waarvoor de was geschikt is, bijvoorbeeld voor een potkaars of een kaars uit een mal. Het smeltpunt verschilt per soort en mengsel. Sommige paraffinemengsels smelten rond 56 tot 58 °C, maar die temperatuur geldt niet voor alle kaarsenwas.

Koop je ook kleurstof of geurstof, gebruik dan producten die bedoeld zijn voor kaarsen. Niet iedere verf of olie mengt goed met was of is geschikt om te verbranden.

Oud kaarsvet smelten en opnieuw gebruiken

Overgebleven kaarsenwas kun je omsmelten tot een nieuwe kaars. Restjes met dezelfde kleur en soort geven meestal het voorspelbaarste resultaat. Meng je allerlei restjes, dan weet je minder goed hoe hard de nieuwe kaars wordt en welke lont goed werkt.

• Haal oude lontjes en zichtbaar vuil uit de restjes. Verdeel grote stukken in kleinere delen.
• Smelt de was au bain-marie: zet een hittebestendige smeltkan in een pan met heet water. Verwarm de was niet rechtstreeks op de kookplaat en blijf erbij.
• Maak een geschikte kaarsenhouder klaar en zet een nieuwe lont recht in het midden.
• Giet de gesmolten was voorzichtig in de houder en laat de kaars rustig afkoelen en uitharden.

Gebruik geen decoratieve pot die kan barsten door warmte. Laat ook geen water in de gesmolten was komen. Raakt de was toch in brand, gebruik dan nooit water: dek de pan af met een passend deksel als dat veilig kan en zet de warmtebron uit.

Een zelfgemaakte kaars kan anders branden dan de oorspronkelijke kaarsen, zeker als je restjes mengt. Blijf in de buurt wanneer je de nieuwe kaars voor het eerst aansteekt en doof haar als de vlam te hoog wordt of gaat roeten.

Gemorst kaarsvet verwijderen

Laat gemorste was eerst afkoelen. Wrijven in vloeibaar vet maakt de vlek vaak groter. Leg eventueel een ijsblokje in een zakje op de was om die harder te maken. Haal daarna voorzichtig zoveel mogelijk weg met een plastic pasje.

Op een houten tafel of vloer kan een scherp mes krassen veroorzaken. Werk daarom voorzichtig en neem kleine restjes af met een zachte doek. Bij textiel kun je na het verwijderen van de harde was een vetvlek overhouden. Behandel die met een geschikt vlekkenmiddel en volg het wasvoorschrift.

Warmte kan was zacht maken, maar is niet geschikt voor elke stof of afwerking. Een strijkijzer kan bijvoorbeeld kwetsbaar of synthetisch textiel beschadigen. Gekleurde was kan ook na het verwijderen van de harde laag een kleurvlek achterlaten.

Veelgestelde vragen over kaarsvet

Is kaarsvet eetbaar?
Kaarsenwas is niet bedoeld om te eten. Kaarsen kunnen ook kleurstoffen, geurstoffen en andere toevoegingen bevatten. Heeft iemand kaarsvet ingeslikt en ontstaan er klachten, neem dan contact op met de huisarts.

Is kaarsvet gevaarlijk voor een hond?
Een klein beetje gewone kaarsenwas kan maag- of darmklachten geven. Een grote hoeveelheid, een ingeslikte lont of een houder kan extra risico opleveren. Neem bij twijfel contact op met de dierenarts en vermeld welke kaars je hond heeft gegeten. Laat je hond niet zelf braken zonder advies van de dierenarts.

Kun je gesmolten kaarsvet op de huid gebruiken?
Gewoon kaarsvet kan brandwonden veroorzaken en is niet bedoeld voor gebruik op de huid. Ook kleur- en geurstoffen kunnen de huid irriteren.

Mag kaarsvet door de gootsteen?
Nee. Gesmolten was kan in de afvoer weer hard worden en een verstopping veroorzaken. Laat restjes afkoelen en gooi kleine hoeveelheden bij het restafval.

Bewaar bruikbare restjes droog en haal oude lonten eruit. Zo liggen ze klaar voor een volgende kaars, zonder dat er vuil in de nieuwe was terechtkomt.