Overig

Abstract tekenen: ideeën en technieken om zelf te beginnen

Abstract tekenen is tekenen met lijnen, vormen, kleuren en vlakken, zonder dat je iets precies hoeft na te tekenen. Je kunt beginnen met een paar losse lijnen en die aanvullen met vormen en schaduwen. Het resultaat hoeft niets herkenbaars voor te stellen: je bepaalt zelf wanneer je tekening af is.

Met potlood, papier en een gum kun je al aan de slag. Werk je liever met kleur, dan zijn kleurpotloden of stiften een eenvoudige aanvulling.

Wat maakt een tekening abstract?

In een abstracte tekening draait het om hoe lijnen, vormen en kleuren samen een beeld vormen. Een cirkel kan gewoon een cirkel zijn. Een dikke, donkere lijn kan naast een reeks lichte, dunne lijnen staan, zonder dat ze samen een herkenbaar voorwerp vormen.

Je kunt ook uitgaan van iets wat je ziet en dat steeds eenvoudiger maken. Neem bijvoorbeeld de lijnen en rondingen van een gezicht over, maar laat de gebruikelijke verhoudingen los. Het gezicht blijft dan misschien nog herkenbaar, terwijl de tekening toch abstract is.

Bij een volledig non-figuratieve tekening zie je geen herkenbare voorstelling. Beide manieren geven je ruimte om zelf te bepalen hoe ver je van de werkelijkheid afwijkt.

Abstract tekenen in een paar stappen

Dit stappenplan helpt als je niet weet waar je op een leeg vel moet beginnen. Je hoeft niets vooraf uit te meten.

  • Zet een paar grote lijnen. Teken bijvoorbeeld een boog van de bovenkant naar de zijkant en een rechte lijn die de boog kruist. Laat de lijnen op verschillende plekken eindigen.
  • Voeg vormen toe. Plaats een grote ronde vorm aan één kant en enkele kleinere, hoekige vormen aan de andere kant. Laat sommige vormen elkaar raken of overlappen.
  • Maak verschil in lijn. Ga met je potlood nog eens over een paar lijnen heen. Laat andere lijnen juist licht en dun.
  • Vul enkele vlakken. Kleur een vorm donker in en geef een andere een lichte schaduw. Laat ook stukken papier wit.
  • Bekijk het geheel. Draai je papier een kwartslag. Kijk waar je blik naartoe gaat en voeg alleen iets toe als je vindt dat een deel nog aandacht nodig heeft.

Gebruik in het begin lichte potloodlijnen. Dan kun je een vorm aanpassen of weggummen als hij te veel aandacht trekt. Werk daarna met stevigere lijnen op de plekken die je wilt laten opvallen.

Ideeën voor een abstracte tekening

Een eenvoudige beperking kan helpen om keuzes te maken. Probeer een van deze ideeën en gebruik daarbij alleen de materialen die je al hebt:

  • Groot en klein: teken één grote vorm en plaats er kleine vormen omheen. Varieer de afstand, zodat ze niet allemaal even netjes verdeeld zijn.
  • Alleen lijnen: combineer rechte, gebogen en onderbroken lijnen. Maak sommige donker en laat andere bijna verdwijnen.
  • Overlappende vormen: teken vormen over elkaar heen en vul alleen de delen in waar ze elkaar kruisen.
  • Eén doorlopende beweging: laat je potlood over het papier bewegen zonder een herkenbaar figuur te tekenen. Kijk daarna welke ruimtes tussen de lijnen je wilt inkleuren.
  • Van donker naar licht: maak aan één kant van het blad donkere vlakken en werk naar de andere kant toe met lichtere lijnen.
  • Een vorm veranderen: begin met een eenvoudige vorm en teken die een paar keer opnieuw. Maak hem telkens langer, smaller, hoekiger of ronder.

Je kunt hetzelfde idee meerdere keren proberen. Verplaats bijvoorbeeld de grote vorm of laat meer witruimte over. Zo zie je wat een kleine verandering met de tekening doet.

Vorm, kleur en ruimte gebruiken

Een abstract beeld hoeft niet overal even vol te zijn. Een groot leeg stuk papier kan een donkere vorm juist laten opvallen. Ook de lege ruimte tussen twee lijnen hoort bij de tekening: maak die eens breder of smaller en kijk wat er verandert.

Verschil maakt vormen beter zichtbaar. Zet bijvoorbeeld een dikke zwarte lijn naast een dunne grijze lijn, of een groot vlak naast een klein vlak. Als alles even groot en even donker is, kan het geheel vlak ogen. Dat kan natuurlijk ook een bewuste keuze zijn.

Wil je kleur gebruiken, begin dan met een beperkt aantal kleuren. Geef bijvoorbeeld twee vlakken dezelfde kleur en gebruik een andere kleur voor een klein detail. Met kleurpotlood kun je zacht beginnen en later extra lagen toevoegen. Stift geeft meestal direct een stevigere kleur en is lastiger te veranderen.

Kijk ook naar de randen van je papier. Een vorm die deels van het blad af loopt, geeft een ander effect dan een vorm met overal wit eromheen. Probeer beide mogelijkheden uit voordat je alles invult.

Materialen en technieken voor abstract tekenen

Een gewoon potlood is handig om te schetsen en lichte en donkere delen te maken. Door zacht te drukken krijg je een lichte lijn. Druk je steviger, dan wordt de lijn donkerder. Met de zijkant van de potloodpunt kun je grotere vlakken een zachte grijstint geven.

Een zwarte fineliner of stift geeft duidelijke lijnen. Daarmee kun je scherpe vormen maken, maar fouten zijn minder makkelijk te herstellen. Schets daarom eerst licht met potlood als je graag nog iets wilt kunnen veranderen.

Met houtskool maak je donkere lijnen en zachte schaduwen. Je kunt houtskool met je vinger uitvegen, maar het geeft ook makkelijk af op je hand en papier. Leg eventueel een schoon vel onder je tekenhand als je de rest van de tekening schoon wilt houden.

Je hoeft niet alle materialen tegelijk te gebruiken. Eén potlood is genoeg om te oefenen met lijn, vorm en verschil tussen licht en donker.

Veelgestelde vragen over abstract tekenen

Hoe begin je als je geen ideeën hebt?
Begin met één lijn die van de ene kant van het papier naar de andere loopt. Voeg een vorm toe die de lijn raakt en vul daarna één deel donker in. Vanuit die eerste keuzes kun je verder werken.

Moet een abstracte tekening iets voorstellen?
Nee. Je mag tekenen vanuit een voorwerp, een gevoel of een beweging, maar dat hoeft niet zichtbaar te zijn voor iemand anders. Je kunt ook alleen spelen met vormen en lijnen.

Hoe voorkom je dat een tekening te druk wordt?
Laat enkele delen leeg en herhaal een vorm of kleur op een paar plekken. Wordt het toch te vol, stop dan met toevoegen en kijk of je met een gum ruimte kunt terugbrengen.

Wanneer is een abstracte tekening af?
Er is geen vaste regel. Kijk of de verdeling van donkere en lichte delen voor jou werkt en of er plekken zijn die je aandacht trekken. Leg de tekening even weg als je niet kunt beslissen of je nog iets wilt veranderen.

Begin met een lijn en geef jezelf de ruimte om onderweg keuzes te maken. Juist bij abstract tekenen kan een onverwachte kruising of een leeg vlak het interessantste deel van je tekening worden.

Gerelateerde artikelen

Back to top button