Aquarel schilderen: materialen, technieken en een handig stappenplan

Bij aquarel schilderen verdun je aquarelverf met water en breng je die in transparante lagen aan op papier. Begin met aquarelpapier, een rond penseel en een kleine set verf. Oefen eerst met de hoeveelheid water: die bepaalt hoe licht de kleur wordt en hoeveel de verf uitvloeit.
Je hoeft niet precies te kunnen tekenen om te beginnen. Met kleurvlakken en eenvoudige vormen ontdek je al hoe aquarelverf zich gedraagt.
Wat heb je nodig voor aquarel schilderen?
Met een kleine basisset kun je veel uitproberen. Je hebt geen groot aantal kleuren of penselen nodig.
- Aquarelverf: verf in napjes is handig om mee te beginnen. Je maakt de opgedroogde verf nat met je penseel. Verf uit tubes is zacht en meng je op een palet.
- Aquarelpapier: dit papier neemt water op en is steviger dan gewoon tekenpapier. Papier van ongeveer 300 gram per vierkante meter is een fijne richtlijn voor beginners.
- Een rond penseel: met een middelgroot rond penseel maak je zowel brede streken als kleine details. Synthetische penselen zijn een bruikbare keuze.
- Een palet: gebruik een mengpalet of een wit schoteltje om verf en water te mengen.
- Water en een doekje: zet een potje water klaar om je penseel te spoelen en gebruik keukenpapier of een doekje om overtollig water op te nemen.
Aquarelpapier van cellulose is vaak een voordelige keuze om te oefenen. Papier met katoen houdt vocht meestal langer vast, wat prettig is bij natte technieken. Goedkoop, dun papier kan sneller bobbelen en is minder geschikt als je veel water gebruikt.
Zo begin je met aquarel schilderen
Maak voor je eerste oefening een paar eenvoudige vormen naast elkaar. Zo kun je kleuren mengen en technieken vergelijken zonder dat de voorstelling ingewikkeld wordt.
- Maak je werkplek klaar. Leg je papier vlak neer en zet verf, water, penseel en doekje binnen handbereik. Plak het papier eventueel langs de randen vast met schilderstape.
- Maak een lichte schets. Teken een paar eenvoudige vormen met potlood. Druk niet te hard, want donkere potloodlijnen blijven vaak zichtbaar door de transparante verf.
- Meng een lichte kleur. Maak de verf nat en meng op je palet een beetje pigment met water. Probeer de kleur eerst uit op een restje aquarelpapier.
- Schilder van licht naar donker. Vul de vormen met een dunne laag. Laat plekken die wit moeten blijven vrij, want bij aquarel zorgt vaak het papier zelf voor het wit.
- Laat de verf drogen. Voeg daarna een donkerdere laag of een paar details toe. Op natte verf lopen nieuwe streken juist uit.
Verwijder de tape pas als het papier droog is. Trek hem rustig schuin van het papier af, zodat je de bovenlaag minder snel beschadigt.
Vier aquareltechnieken om te oefenen
Dezelfde verf geeft een ander resultaat op droog papier dan op nat papier. Probeer de technieken naast elkaar uit en schrijf erbij wat je hebt gedaan.
- Nat op droog: breng natte verf aan op droog papier. Je krijgt vrij duidelijke randen en hebt veel controle over de vorm.
- Nat in nat: maak het papier eerst vochtig met schoon water en voeg dan verf toe. De kleur verspreidt zich en krijgt zachte randen. Staat er een plasje water op het papier, dep dan eerst wat weg.
- Laag over laag: schilder een transparante laag en laat die volledig drogen. Breng daarna een tweede laag aan om de kleur donkerder te maken. Wrijf niet te lang op dezelfde plek, want dan kan de onderste laag loskomen.
- Droog penseel: neem weinig water en verf op je penseel en strijk licht over het papier. Je krijgt een onderbroken, korrelig effect waarbij de structuur van het papier zichtbaar blijft.
Voor een zachte overgang kun je een strook kleur schilderen en die met een schoon, vochtig penseel verder uitvegen. Spoel het penseel tussendoor als er te veel verf in komt.
Aquarelverf mengen met water en kleur
Meer water geeft meestal een lichtere, transparantere kleur. Meer verf zorgt voor een sterkere kleur. Meng daarom eerst een beetje verf met water en voeg zo nodig meer pigment toe. Op papier ziet de kleur er na het drogen vaak lichter uit dan wanneer hij nat is.
Wil je twee kleuren mengen? Neem van beide een beetje verf en meng ze op je palet. Maak er bijvoorbeeld een licht en een donker mengsel van door bij het ene meer water te gebruiken. Test beide op een restje papier voordat je verder schildert.
Spoel je penseel tussen kleuren door. Troebel spoelwater kan lichte kleuren dof maken. Ververs het water zodra je merkt dat er kleur achterblijft in je schone penseel.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
De verf loopt verder uit dan je wilt. Je papier of penseel is waarschijnlijk erg nat. Dep het penseel op een doekje en laat het papier iets drogen voordat je verdergaat. Voor een scherpe rand werk je op droog papier.
De kleuren worden modderig. Dat kan gebeuren als je veel verschillende kleuren blijft mengen of natte lagen te veel door elkaar werkt. Gebruik minder kleuren in één mengsel en laat een laag drogen voordat je eroverheen schildert.
Er ontstaan harde randen of vlekken. Die verschijnen soms wanneer een natte plek ongelijk opdroogt of wanneer je extra water toevoegt aan verf die al begint te drogen. Werk een kleurvlak in één keer af en laat het daarna met rust.
Het papier bobbelt. Veel water kan papier laten vervormen, vooral als het dun is. Gebruik steviger aquarelpapier, werk met minder water en laat het papier aan de randen vastgeplakt drogen.
Een fout helemaal verwijderen lukt niet altijd. Je kunt soms nog natte verf opnemen met een schoon, licht vochtig penseel of een stukje keukenpapier. Droge verf laat zich minder makkelijk corrigeren en sommige pigmenten trekken sterker in het papier dan andere.
Veelgestelde vragen over aquarel schilderen
Wat is waterverf?
Waterverf is verf die je met water verdunt. Aquarelverf is een soort waterverf die je meestal in transparante lagen gebruikt, zodat het papier door de kleur heen zichtbaar blijft.
Welke aquarelverf is geschikt voor beginners?
Een kleine set aquarelverf in napjes is handig: je maakt de verf eenvoudig nat en kunt kleuren op een palet mengen. Studiekwaliteit is meestal voordeliger dan kunstenaarskwaliteit en geschikt om technieken mee te oefenen.
Is aquarel hetzelfde als acryl?
Nee. Aquarelverf wordt meestal transparant gebruikt en kan na het drogen vaak weer deels met water worden opgelost. Acrylverf droogt watervast op en kan ook dekkend worden aangebracht.
Is aquarelleren moeilijk?
De basis is eenvoudig, maar het vraagt oefening om de hoeveelheid water te leren beheersen. Begin met kleine kleurvlakken en probeer zowel nat op droog als nat in nat. Zo zie je snel welk effect je met je penseel krijgt.
Bewaar een paar proefstroken naast je werk. Daarop kun je een kleur of de vochtigheid van je penseel testen voordat je de verf op je aquarel aanbrengt.



