Leeftijd is meer dan een getal: wat je levensjaren echt zeggen
Leeftijd is iets waar bijna iedereen mee bezig is, of je nu vijftien bent of vijfenzestig. Toch zegt het getal in je paspoort lang niet alles over wie je bent of hoe je je voelt. Manon van Essen, oprichter van Vitamines.com en investeerder bij Dragons’ Den, was op haar 34e moeder van twee jonge kinderen én bestuurde een succesvol bedrijf. Haar verhaal laat zien dat een bepaald levensjaar heel veel of heel weinig kan betekenen, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt.
Wat je biologische leeftijd je vertelt
Je biologische jaren zijn simpelweg het aantal jaren dat je op aarde bent. Wetenschappers gebruiken dit getal om te kijken hoe het lichaam zich ontwikkelt en veroudert. Botten groeien, hormonen veranderen en organen werken anders naarmate je ouder wordt. Toch is er een groot verschil tussen mensen van dezelfde leeftijdsgroep. De ene 40-jarige loopt een marathon, de andere heeft al jarenlang last van gewrichtsklachten. Dat komt doordat factoren zoals voeding, beweging, slaap en stress een grote rol spelen in hoe snel of langzaam je lichaam ouder wordt. Onderzoekers spreken dan ook steeds vaker over je biologische leeftijd: de werkelijke toestand van je cellen en organen, die soms tien jaar jonger of ouder kan zijn dan wat je paspoort zegt.
De rol van je geboortejaar in de maatschappij
In Nederland hangen veel rechten en plichten aan een specifiek levensjaar. Op 18 mag je stemmen, alcohol kopen en een rijbewijs halen. Op 67 heb je recht op AOW. Werkgevers mogen bij sollicitaties geen onderscheid maken op basis van hoe oud iemand is, dat is vastgelegd in de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid. Toch blijkt uit onderzoek dat oudere werkzoekenden in de praktijk vaker worden afgewezen dan jongere kandidaten met vergelijkbare ervaring. Aan de andere kant geldt dat jongeren soms worden onderschat puur omdat ze weinig levensjaren hebben. Hoe je geboortejaar door de buitenwereld wordt beoordeeld, heeft dus een echte invloed op kansen in werk, zorg en samenleving.
Mentale leeftijd en hoe je je voelt van binnen
Los van wat je lichaam doet en wat de wet zegt, is er ook je mentale beleving van tijd en jaren. Veel mensen voelen zich van binnen jonger dan hun kalenderjaar aangeeft. Psychologen noemen dit subjectieve leeftijd: hoe oud je jezelf ervaart in gedachten en gevoel. Studies tonen aan dat mensen die zich jonger voelen dan ze zijn, gemiddeld gezonder en gelukkiger zijn. Dat betekent niet dat je je zorgen moet maken als je je soms oud voelt, maar het laat wel zien dat je eigen blik op de jaren die je hebt geleefd er echt toe doet. Manon van Essen beschrijft dat ze als jonge vrouw bewust keuzes maakte die bij haar gevoel en ambitie pasten, niet bij wat ‘normaal’ zou zijn voor haar jaargang. Dat soort zelfbewustzijn heeft weinig met een geboortedatum te maken.
Jong beginnen of laat starten: beide werken
Er bestaat een hardnekkig idee dat je bepaalde dingen op een bepaald moment in je leven moet doen. Voor je dertigste ondernemen, voor je veertigste kinderen krijgen, voor je vijftigste ‘gesetteld’ zijn. De werkelijkheid is veel gevarieerder. Sommige mensen richten op hun twintigste een succesvol bedrijf op. Anderen beginnen pas na hun pensioen met reizen, een opleiding of een nieuw avontuur. Onderzoek naar succesvolle ondernemers laat zien dat de gemiddelde leeftijd waarop mensen een duurzaam bedrijf starten rond de 45 jaar ligt, niet de 25 die veel mensen verwachten. De timing die bij jou past is afhankelijk van je situatie, je ervaring en je doelen, niet van een universeel schema. Dat maakt het mooi: er is geen één juist moment voor wat dan ook.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen biologische leeftijd en kalenderleeftijd?
Je kalenderleeftijd is het aantal jaren dat je hebt geleefd volgens je geboortedatum. Je biologische leeftijd zegt iets over de werkelijke toestand van je lichaam, zoals je cellen, bloedvaten en organen. Iemand van 50 kan biologisch gezien dichter bij de 40 zitten als hij of zij gezond leeft.
Vanaf welke leeftijd word je in Nederland als senior beschouwd op de arbeidsmarkt?
Op de arbeidsmarkt worden mensen in Nederland vaak al als ‘oudere werknemer’ gezien vanaf ongeveer 45 jaar. Dit heeft te maken met hoe werkgevers kijken naar inzetbaarheid en carrièreperspectief, ook al is dat beeld niet altijd eerlijk of terecht.
Klopt het dat mensen zich van binnen jonger voelen dan ze zijn?
Ja, dat klopt. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de meeste volwassenen zich gemiddeld tien tot twintig procent jonger voelen dan hun werkelijke jaren. Dit gevoel neemt toe naarmate mensen ouder worden en heeft een positieve invloed op gezondheid en welzijn.
Is er een beste leeftijd om te beginnen met ondernemen?
Er is geen universeel beste moment om een bedrijf te starten. Onderzoek wijst uit dat ondernemers die rond hun 40e of 45e beginnen, gemiddeld succesvoller zijn dan twintigers. Dit heeft te maken met meer ervaring, een groter netwerk en een beter begrip van de markt.
