Mensen tekenen: van eerste schets tot herkenbare houding

Mensen tekenen wordt makkelijker als je begint met de houding en eenvoudige vormen. Schets eerst de richting van het lichaam, plaats daarna het hoofd, de romp en de ledematen en werk pas op het einde de details uit. Met een potlood, gum en papier kun je direct aan de slag.
Een mens hoeft niet precies realistisch te zijn om herkenbaar te worden. Vooral de verhoudingen, de stand van het lichaam en de plek van de gewrichten bepalen of je figuur natuurlijk oogt.
Mensen tekenen in 10 stappen
Begin met een persoon die rechtop staat, van voren gezien. Teken de eerste lijnen licht, zodat je ze later kunt aanpassen of weggummen.
- Teken het hoofd. Maak een licht ovaal bovenaan je papier. Laat genoeg ruimte over voor het lichaam en de voeten.
- Zet een lijn voor de houding. Trek vanuit het hoofd een lichte lijn naar beneden. Bij een rechtopstaande persoon loopt die ongeveer door het midden van de romp.
- Plaats de schouders en heupen. Teken twee korte, bijna horizontale lijnen. De bovenste geeft de breedte van de schouders aan, de onderste die van de heupen.
- Maak de romp. Verbind de schouders en heupen met lichte lijnen. Zie de borstkas en het bekken als twee eenvoudige vormen die bij de taille samenkomen.
- Geef de armen een richting. Trek vanaf de schouders lijnen naar de ellebogen en vervolgens naar de polsen. Laat de armen voor je eerste tekening ontspannen langs het lichaam hangen.
- Plaats de benen. Trek vanuit het bekken lijnen naar de knieën en enkels. Zet kleine streepjes op de plekken waar de gewrichten komen.
- Geef armen en benen volume. Teken rond de hulplijnen vormen voor de bovenarmen, onderarmen, bovenbenen en onderbenen. Maak ze niet overal even breed: kijk waar ze smaller worden bij de gewrichten.
- Schets de handen en voeten. Gebruik eenvoudige vormen. Een kleine, afgeplatte vorm werkt voor de hand; voor een voet kun je beginnen met een wigvorm.
- Werk de buitenlijn uit. Verbind de vormen met rustige lijnen. Voeg daarna eenvoudige details toe, zoals haar en de belangrijkste lijnen van de kleding.
- Gum de hulplijnen weg. Laat de lijnen staan die je nodig hebt en maak de omtrek op enkele plekken donkerder. Voeg eventueel lichte schaduw toe.
Klopt een arm of been niet? Pas eerst de lijn van de houding en de plaats van het gewricht aan. Een mooie buitenlijn helpt weinig als de arm daaronder te kort is.
De verhoudingen van een menselijk figuur
Het hoofd is een handig meetpunt voor de rest van het lichaam. Een volwassen figuur is vaak ongeveer zeven tot acht hoofden hoog. Dat is een tekenhulp, geen vaste regel: mensen verschillen in lengte en bouw, en bij kinderen zijn de verhoudingen anders.
Bij een rechtopstaande volwassene ligt het kruis ongeveer halverwege de totale lichaamslengte. De ellebogen komen vaak in de buurt van de taille en de handen reiken met ontspannen armen ongeveer tot halverwege de bovenbenen. De knieën liggen ongeveer halverwege tussen de heupen en de grond.
Meet tijdens het schetsen met je potlood. Houd het verticaal voor je uit en gebruik je duim om een afstand op het potlood aan te geven. Vergelijk die afstand met een ander deel van je voorbeeld. Zo zie je bijvoorbeeld of je de benen te kort hebt gemaakt.
Gebruik deze richtlijnen vooral bij een figuur die rechtop staat en van voren is gezien. Draait iemand zich of steekt een arm naar voren, dan lijken onderdelen vanuit jouw kijkhoek korter.
Een natuurlijke houding tekenen
Een overtuigende houding begint bij de verdeling van het gewicht. Staat iemand op één been, dan staat de romp vaak iets boven dat steunbeen. De schouders en heupen kunnen daarbij schuin staan in plaats van precies horizontaal.
Kijk eerst naar de grote richting van het lichaam. Leunt de persoon naar voren? Draait de borstkas ten opzichte van de heupen? Zet die richtingen met een paar lichte lijnen op papier voordat je de vorm van armen en benen uitwerkt.
Let ook op de ruimte tussen lichaamsdelen. De opening tussen een gebogen arm en de romp laat bijvoorbeeld goed zien hoe hoog de elleboog zit. Vergelijk die opening met je voorbeeld als de houding vreemd aanvoelt.
Bij een zittende persoon overlappen de bovenbenen, onderbenen of romp elkaar soms. Teken wat je ziet en probeer niet alle onderdelen volledig zichtbaar te maken. Juist die overlap laat zien welk lichaamsdeel voor het andere zit.
Mensen tekenen vanuit verschillende hoeken
Van voren zie je de breedte van de schouders en het bekken vaak duidelijk. Van opzij zie je beter hoe de borstkas, rug en heupen ten opzichte van elkaar staan. Begin bij beide aanzichten met dezelfde grote vormen en vergelijk daarna de afstanden.
Bij een driekwartaanzicht, tussen vooraanzicht en zijaanzicht in, zie je meestal één zijkant van het lichaam duidelijker dan de andere. De schouder die verder van je af is, kan smaller lijken of deels achter de romp verdwijnen.
Steekt iemand een hand of voet naar je toe, dan lijkt dat lichaamsdeel groter dan het verder weg gelegen deel. De arm of het been kan ook korter lijken. Dit heet verkorting: je tekent de vorm zoals je die vanuit jouw plek ziet, niet zoals je weet dat hij in werkelijkheid is.
Van schets naar een herkenbaar persoon
Als de houding klopt, kun je de figuur een eigen uitstraling geven. Denk aan een rechte of gebogen rug, brede of smalle schouders en de manier waarop iemand zijn hoofd houdt. Kleine verschillen in houding maken vaak al duidelijk of iemand ontspannen staat of juist gespannen is.
Voeg details pas toe als je tevreden bent over de grote vormen. Teken bijvoorbeeld haar als één grotere vorm voordat je losse plukjes aangeeft. Bij kleding helpt het om eerst de buitenvorm rond het lichaam te schetsen. Een paar vouwen bij een gebogen elleboog of knie laten zien waar de stof beweegt.
Schaduw kan de vorm duidelijker maken. Kies één richting voor het licht en maak de kant die van het licht af ligt iets donkerder. Een lichte schaduw onder de kin of naast een arm kan al genoeg zijn. Te veel donkere lijnen maken een eenvoudige figuur juist snel druk.
Oefeningen om beter mensen te tekenen
Je leert meer van regelmatig schetsen dan van steeds dezelfde tekening bijwerken. Gebruik een foto, kijk in een spiegel of vraag iemand om even model te staan. Met deze oefeningen train je verschillende onderdelen:
- Teken dezelfde houding opnieuw. Maak eerst een snelle schets en teken dezelfde persoon daarna nog eens. Vergelijk vooral de lengte van de romp en benen.
- Verander de stand van het lichaam. Teken een figuur die op twee benen staat en daarna een figuur die op één been leunt. Kijk wat er met de heupen en schouders gebeurt.
- Oefen met eenvoudige vormen. Teken alleen het hoofd, de borstkas, het bekken en de richting van de ledematen. Zo kun je verhoudingen aanpassen zonder veel details weg te gummen.
- Werk vanuit een andere hoek. Kies een vooraanzicht en een zijaanzicht. Let op welke delen in het tweede aanzicht smaller lijken of achter elkaar vallen.
Bewaar een paar schetsen en kijk er later opnieuw naar. Zie je steeds dezelfde fout, zoals handen die te klein zijn of benen die te kort zijn? Maak daar dan je volgende oefening van.
Veelgestelde vragen over mensen tekenen
Hoe teken ik een simpel mens?
Begin met een ovaal voor het hoofd en eenvoudige vormen voor de romp, armen en benen. Zet de gewrichten op de juiste plek en teken daarna de buitenlijn. Details zijn niet nodig om de houding herkenbaar te maken.
Hoe kan ik beter mensen tekenen?
Gebruik voorbeelden en vergelijk steeds de verhoudingen. Let vooral op de stand van de schouders en heupen, de lengte van de ledematen en de ruimte tussen lichaamsdelen. Teken dezelfde houding daarna opnieuw met je verbeteringen.
Waarom ziet mijn getekende persoon er stijf uit?
Vaak staan de schouders en heupen allebei kaarsrecht en zijn de armen en benen te symmetrisch. Kijk hoe het gewicht op de voeten rust en geef de romp en ledematen een richting die bij de houding past.
Moet een getekend mens precies kloppen?
Nee. Je mag verhoudingen aanpassen voor een eenvoudige of persoonlijke stijl. Wil je een natuurlijke houding, dan helpt het wel om eerst te begrijpen waar de gewrichten zitten en hoe de lichaamsdelen samen bewegen.
Pak een foto van iemand in een duidelijke houding en begin met een lichte schets van het hoofd, de romp en het bekken. Als die vormen goed op papier staan, kun je de armen en benen er stap voor stap aan verbinden.



